“Ludzie płacą lekarzowi za pracę, za serce pozostają mu winni.” Lucius Annaeus Seneca Minor

Zespół Sjögrena

Zespół Sjögrena
Autoimmunologiczna choroba tkanki łącznej, jaką jest zespół Sjögrena, bardzo często mylona jest z suchością oczu. Tymczasem syndrom suchych i bolących oczu powinien być koniecznie skonsultowany z lekarzem okulistą. Z pozoru niegroźna dolegliwość może okazać się poważnym schorzeniem.

Zespół Sjögrena (z ang. Sjögren’s syndrome, z łac. syndroma Sjögreni) zwany również chorobą Mikulicza-Radeckiego, to autoimmunologiczna choroba polegająca na uszkodzeniu gruczołów łzowych i komórek ślinianek u pacjenta. I choć choroba dotyczy oczu, podczas jej rozwoju uszkodzeniu ulec mogą również zęby (postępująca próchnica), narządy ruchu, narządy wewnętrzene (m.in. nerki, płuca). Odkryty w 1933 roku przez Henrika Sjögrena zespół Sjögrena dotyczy najczęściej  kobiet po 40-tym roku życia. Choć rzecz jasna przypadki zachorowań na tą rzadką chorobę zdarzają się również w innym wieku

Zespół Sjögrena i jego przyczyny

Mimo przeprowadzanych badań, etiologia choroby nadal nie jest jednoznacznie ustalona. Domniemywa się, że za występowanie tzw. “zespołu suchości”  odpowiedzialnym może być wirus cytomegalii, a także wirus Epsteina-Barra. Inne badania wskazują również na WZW C i HIV. Nie bez znaczenia jest również immunogenetyczny związek z antygenami zgodności tkankowej DR2, DR3, B8 i DQ.

Ocenia się również, że Zespół Sjögrena może mieć związek z przebytym wcześniej zapaleniem stawów.

Zespół Sjögrena i jego objawy

Określa się, że charakterystycznymi dla choroby są trzy główne grupy objawów. Należą do nich:

a. ze strony oczu:

  • wysychanie oczu (xerophtalmia),
  • pieczenie i uczucie drapania oczu,
  • przekrwione spojówki,
  • uczucie piasku pod powiekami,
  • przewlekłe zapalenie suche rogówki i spojówek.

b. ze strony błony śluzowej jamy ustnej (xerostomia):

  • postępujące próchnice,
  • problemy z mową,
  • problemy z żuciem,
  • trudności w utrzymaniu protezy.

Do innych objawów należą również:

  • nacieki zapalne z limfocytów (wykazane w badaniu histologicznym),
  • rumień obrączkowaty (rzadko występuje),
  • wykwity skórne,
  • świąd skóry,

U kobiet może pojawić się dodatkowo suchość sromu.

Zespół Sjögrena i jego diagnostyka

Diagnostyka choroby, choć ciężka, oparta jest głównie na badaniach histopatologicznych narządów zajętych zmianami chorobowymi, a także badaniami krwi. W otrzymanych wynikach uwagę zwrócić powinny takie parametry, jak:

  • obecne przeciwciała ANA powyżej 1:80, przeciwciała anty-Ro, a także anty-La,
  • podwyższony poziom OB,
  • podwyższony poziom gammaglobulin,
  • czynnik reumatoidalny na poziomie >1:40,
  • obecna lukopenia,
  • obecne krioglobuliny,
  • anemia.

W celu określenia postępu choroby i jej zakresu koniecznym są również badania okulistyczne, jak również ocena stanu ślinianek.

W przypadku oceny stanu oka, okulista przeprowadzi ocenę stanu rogówki, a także przeprowadzi tzw. test Schirmera. Koniecznym może być również przeprowadzenie testu na krystalizację łez i śliny.

W przypadku ślinianek, koniecznym będzie przeprowadzenie m.in. testu Saxona (polega on na żuciu przez pacjenta przez okres około 2 minut 4 warstw gazy – prawidłowy wynik, to kompres o ciężarze co najmniej 2,75 g.

Koniecznym mogą być również dodatkowe badania w postaci:

– USG ślinianek – w obrazie widoczne torbiele, powiększone węzły chłonne, a także zmieniona budowa gruczołów,

– sialografia – nieregularności w budowie ślinianek,

– scyntygrafia.

Leczenie zespołu Sjögrena

Z uwagi nas nieustalone etiologie choroby, w jej leczeniu stosuje się raczej leczenie zachowawcze i doraźne w postaci aplikacji sztucznych łez i śliny. W przypadku dolegliwości bólowych, koniecznym będzie podanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. W przypadku braku poprawy, koniecznym będzie przeprowadzenie terapii metotreksatem, bądź kortykosteroidami.